FacebookTwitterGoogle+LinkedIn

QUÊ HƯƠNG NỖI NHỚ KHÔN CÙNG

Thư không Niêm ghi bằng nỗi nhớ

(Viết đặc biệt cho Hội Ngộ Đồng Hương Quảng Trị Và Liên Trường Hải Ngoại 2017)

                                                                                       ***

 Quê hương nỗi nhớ khôn cùng

những ngày mưa gió bão bùng đong đưa

những đêm trăng, những ngày mùa,

cành tre, bóng mát, đình chùa, cổ am.”
Hạ Thái

 Bây giờ gần cuối mùa Xuân, thời gian còn lại không bao lâu nữa chúng ta sẽ gặp nhau trong ngày hội ngộ đồng hương Quảng Trị và Liên Trường Hải Ngoại tại Houston, Texas, USA.

Chắc chắn rất nhiều người cũng như tôi đang nôn nao và mường tượng nơi đó vào ngày ấy sẽ vui biết bao, những lời chào hỏi chân tình, những nụ cười rạng rỡ, những bàn tay siết chặt mặn nồng, những câu chuyện nổ vang, những tràng pháo tay không dứt… một niềm vui trùng phùng, trao cho nhau sau bao nhiêu năm tháng dài biền biệt xa xăm nơi đất khách quê người, ngoái về cố quận nhớ lại từng chặng đường dĩ vãng vui buồn trăm mối ngổn ngang, bây giờ mặt đối mặt tha hồ mà tâm sự.

Đó là hình ảnh chung cho những lần họp mặt trước đây, ai đã từng một lần tham dự mà không nhớ. Nhưng trong bầu không khí như thế đó, số lượng đồng hương đồng môn bạn hữu như vậy đó, chắc chi chúng ta có thể bắt tay từng người, trao đổi vài câu với tất cả, không, chắc chắn là không.

Trong dòng tư tưởng đó, tôi “gõ” xuống đoạn văn này như là một là lá thư không niêm, được tải lên trang sách của Đặc San Hội Ngộ, gởi đến quý đồng hương, đồng môn bởi QUÊ HƯƠNG VÀ NỖI NHỚ cuốn sách đang trên tay bạn, đây là tâm tình của một người con gốc gác Quảng Trị đã phải rời xa quê hương hơn năm chục năm ròng.

Nơi đây miền nắng ấm viễn Tây, những ngày này không gian thung lũng hoa vàng vùng Nam Vịnh “Cựu Kim Sơn” với bầu trời dễ chịu, nắng đã lên sưởi ấm xua dần gió lạnh cuối mùa, mưa Xuân lất phất nhẹ nhàng nên thơ, sáng chiều êm đềm mát mẻ, vòm trời thiên thanh có những vầng mây trắng mỏng manh bàng bạc đó đây, gió mơn man dịu dàng, cây cỏ đổi màu xanh tươi, trên những con đường và trong những mảnh vườn các loài hoa đủ sắc màu thi nhau đơm nụ vươn cành trẩy lá.

Trong khung cảnh ấy tôi đang miên man nghĩ đến tháng bảy Houston, nơi mà mình từng đi ngang qua năm nào vào mùa hè, thời tiết oi bức, nắng gay gắt, làm liên tưởng lại nắng Hạ gió Lào ở quê hương. Thế là ngày họp mặt chúng ta sẽ sống lại thời tiết ấy, như khí hậu ở quê nhà có thể, hy vọng lời “dự báo” thời tiết của tôi đúng, để chúng ta có cơ hội tắm mình hoặc phơi mình nơi xứ người mà ngỡ như đang tại quê ta, cũng là một điều thú vị.

Gặp nhau đấu láo khơi lại chuyện những ngày xưa thân ái, những ngày xưa gian nan khổ nhọc, những ngày xưa ấy biết bao là kỷ niệm. Những ngày xa xưa ấy với tuổi phơi phới mầm xuân, khi đời hướng về tương lại và nay đã qua rồi “thất thập cổ lai …” đang ngoái lui dĩ vãng, đó là cái lẽ thường tình người đời từng nói.

Tôi cũng đã nhận được thư mời gởi từ bạn Võ Đình Dục, số lượng thiệp mời dự hội không ít, thế mà trong ngày họp ban điều hành đồng hương nơi đây vẫn không đủ đề phân phối. Tôi phải làm bản sao và chuyển qua email toàn bộ, để cho ai ai cũng có thể nhận tin, càng thêm rộng rãi. Trong thiệp mời có kèm tờ thư đề nghị viết bài cộng tác với đặc san.

Những lần hội ngộ gần đây, tôi đã cố gắng dành thì giờ ghi một đoạn tản văn, bút ký gọi là góp mặt với tập san , cũng qua đó chia sẻ, giải bày tâm sự, thay vì tham gia một vài bài thơ là ngón nghề tay phải của tôi, và của nhiều người. Bởi lẽ có ai đó đã tự hào về truyền thống văn chương dân tộc mình” … mỗi người Việt Nam ta là một nhà thơ…”

Tôi dự định sẽ viết về danh nhân hay phong cảnh địa phương nào đó của quê hương “cày lên sỏi đá” nhằm giới thiệu và khơi lại những kỷ niệm quảng đời đã qua. Rồi câu chuyện trên phôn với  anh Võ Đình Dục, trưởng ban tổ chức cho biết chủ đề của cuốn đặc san hội ngộ kỳ này là QUÊ HƯƠNG VÀ NỔI NHỚ.

Hay! cái chủ đề rất thú vị, rộng lớn đến nổi phải dùng đến từ bao la mà chưa chắc diễn đạt hết ý. Quê hương thì khi nào mà chẳng gắn liền với ký ức với kỷ niệm, ai cũng canh cánh bên lòng còn nỗi nhớ cũng có thể mỗi người có một khung trời riêng, tuy nhiên cũng có những cái rất chung, có thề san bằng tâm sự.

Sau đó, thêm tin vui nhận được cũng từ anh Võ Đình Dục rằng hưởng ứng thư mời gọi của Ban Biên Tâp Đặc San, đã có khá nhiều cây bút đồng hương và thân hữu trong cộng đồng tị nạn hải ngoại và kể cả bên quê nhà nhận lời cộng tác với đặc san một cách vui vẻ. Kết quả đó là niềm hân hoan để có thể tin rằng cuốn đặc san phải có giá trị để làm dấu ghi kỷ niệm cho ngày vui họp mặt kỳ này.

Phần mình, ngay khi đọc giấy mời tham dự ngày hội ngộ đồng hương, lòng tôi đã lâng lâng dạt dào một nỗi nhớ về quê nhà một thuở thanh bình với tuổi thơ nhiều mộng mơ, một thời chiến tranh và những ngày tao loạn… tất cả là quê hương và tất cả là  nỗi nhớ, tôi cũng muốn mượn nơi này gởi chút giải bày tâm sự.

Dẫu rằng không phải là cây bút chuyên nghiệp, tôi chỉ là người làm thơ tài tử, nhưng rất may mắn là có một vài bài đã đi vào lòng người xa xứ, lòng người nhớ quê, còn lưu lại như là “Giữ Thơm Quê Mẹ”, được như thế cũng là niềm vui giữ lại bên đời.

Vâng, chúng ta những người tham dự sẽ gặp nhau nơi ấy, chuyện lòng thì dài đem so với thời gian ba ngày hồ như quá ngắn ngủi, làm sao có thể mặt đối mặt, tay bắt tay tất cả… rồi thì những câu chuyện “tràng giang đại hải” giữa những con người đồng cảnh xa quê gặp lại nhau, kể cả những ai từ quê nhà sang đây, cách nào mà tỏ bày cho cạn nỗi lòng, chi bằng mượn diễn đàn trang sách để truyền tải cho nhau, không những bây giờ mà còn ghi dấu về sau nếu cần xem lại.

Quả thật có quá nhiều điều tâm sự, nên có lẽ tôi xin viết theo ngẫu cảm, nhớ đâu ghi đó cho thoải mái, trung thực, xin thưa như vậy, mong rằng được đồng hương, đồng môn cùng đồng cảm đọc thư này gọi là chia sẻ tâm tư.

Trước tiên phải chân tình cám ơn ban biên tập Đặc San đã có sáng kiến dùng cái chủ đề thích hợp, cái chủ đề rất dễ thương mà tôi từng ấp ủ trong bốn câu lục bát dẩn nhập trên đây, khổ thơ mở đầu cho một bài thơ dài mang cùng tựa đề “Quê Hương Và Nỗi Nhớ”, bài thơ được viết lâu lắm rồi, chỉ sau ngày làm kiếp người lưu lạc một hai năm gì đó: “Quê hương nỗi nhớ khôn cùng”…

Kế đến qua lá thư này tôi kính gởi lời chào và chúc sức khỏe quý đồng hương, đồng môn dù có đến tham dự hay vì một lý do riêng tư không thể có mặt mà lòng đang ngong ngóng, chờ tin ngày hội. Xin trân trọng kính chúc tất cả mọi người dồi dào sức khỏe, an vui và vạn điều toại ý.

Quê hương vẫn xa vời vợi, nỗi nhớ thì nhớ mãi chẳng vơi, biết nói gì trước và nói gì sau rồi nói bao giờ cho hết cho cạn cho cùng. Thật là ngổn ngang trăm mối mỗi khi nhớ về. Thôi thì chúng ta hãy dìu nhau đi thăm từng phần, thăm núi thăm sông thăm phố phường làng xóm chợ búa, chùa chiền, nhà thờ, miếu đền thành quách …

Là con dân Quảng Trị, sinh ra lớn lên từ nơi ấy, địa danh nào mà chẳng thân thương, nơi nào mà chẳng có dấu chân của chúng ta, nơi nào mà chẳng để lại trong đời những kỷ niệm tuổi thơ, từ tiếng cu gáy ban trưa, tiếng chặt rặt nhi nhô trên liếp tranh trên mái ngói, tiếng ve gọi hè, kể cả tiếng còi xe còi tàu mỗi lần ra bến, tất cả như còn nghe văng vẳng, tất cả đã dội về trong tiềm thức buồn vui lẫn lộn.

Ai trong chúng ta mà không trải qua giai đoạn ngồi nghe các cụ già giảng giải về gia tộc, về gốc gác gia tiên, về những địa danh trong làng trong xã, những am miếu đình chùa, mạch khe, con suối ngọn núi dòng sông. Và ai trong chúng ta mà không một lần từng đi trên những con đường cái quan, dưới vòm tre nghe âm thanh kẻo kẹt theo nhịp gió rung rinh, dưới ánh sáng bình minh nghe con dế kêu bên dường ruộng, nhìn con thia thia trủi bọt dưới gốc lúa đang độ trổ đồng đồng, cầm chiếc cần câu nhử cá trên bờ ao, hay ngắm đàn vịt trời bay ngang trong bầu trời tháng tư vào hạ.

Dấu chân hay bánh xe ai đó đã từng dẩm lên con đường lộng gió trước Tòa Hành Chánh hoa phượng rực rỡ mùa hè, lạnh buốt gió lật mùa đông, nhìn qua bờ sông Thạch Hản bãi cát Nhan Biều. Đứng trước chùa Tỉnh Hội nhìn qua Xóm Hà, những rặng tre la ngà rợp bóng mà gởi hồn về Chợ Sãi, Triệu Phong…

Từ bến xe đò rẻ ra đi Long Hưng, lên La Vang về Ba Bến, đi ngang Long Hưng, vượt Cầu Dài xuôi Nam vào Huế… Những ai đã từng bước ra từ những ngôi trường Nguyễn Hoàng, Thánh Tâm, Phước Môn, Bồ Đề… dập dìu trên đường Quang Trung, Trần Hưng Đạo, Phan Đình Phùng … bây giờ là những cánh chim di bay đi vạn nẻo, ai còn ai mất, còn ai ngoái lại còn ai không? Những tháng năm yên bình êm đềm trôi qua, rồi những năm tháng tiêu điều, bây giờ ngồi đây ghi lại chuyện xưa bằng nỗi nhớ nhung lòng man mác bồi hồi trong nỗi buồn xa quê rười rượi.

Tất cả những hình ảnh ấy chúng ta mang theo suốt đời, nó theo ta mãn kiếp dù cho lưu lạc phương trời gốc bể. Cho nên mỗi khi ngồi lật lại dĩ vãng, trí nhớ hầu như bày ra mồn một, tất cả đó là hình ảnh quê hương tồn đọng trong mỗi một chúng ta.

Chưa kể là khi mở tấm bản đồ tỉnh Quảng Trị, in đậm những địa danh: Đông Hà, Gio Linh, Cam Lộ, Hương Hóa, Hải Lăng, Triệu Phong, Mai Lĩnh, Trung Lương và như thế đi xuống từng Xã, xuống từng Làng, từng bến đò, từng khúc sông, từng cây cầu, từng cánh đồng, từng động cát, từng lùm cây, từng con đường, từng ngõ xóm…Tất cả những nơi nào chúng ta từng nghe tên, từng bước chân qua đều đã hằn sâu trong ký ức đó là quê hương đó là nỗi nhớ, là nỗi nhớ không bao giờ vơi.

Tìm đâu những bóng hình xưa, những hình ảnh được xem là biểu trưng cho Quảng Trị, bảng tên trường Nguyễn Hoàng, Cổ Thành Đinh Công Tráng, Cầu Ga, nhà thờ La Vang, chùa Sắc Tứ… Tất cả đã không còn hay đã biến dạng, gieo cho chúng ta một nỗi ngâm ngùi luyến nhớ lại cái thuở thanh bình với những năm tháng an vui.

“Quê Hương Và Nỗi Nhớ” thật dễ thương với cảm xúc tuổi thơ, những ngày mộng mơ học trò, dù mảnh đất “cày lên sỏi đá” nhưng đậm đà từ cuộc sống thể hiện qua câu hò điệu hát. Thế rồi những gì đã đến để ly tán tám hướng mười phương. Dấu tích cũ mất rồi, hình ảnh chỉ nằm trong tranh vẽ và ký ức, hay có còn chăng cũng không nguyên vẹn, lại là nỗi xót xa!

Nhìn những cái tân tạo thay vào để cho chúng ta thấm một nỗi đau, nỗi đau từ đâu mang đến. Oái ăm thay, lớp người tư vệ lại nhận nỗi đắng cay!

Quê hương một thuở yên bình, một thời hoa mộng bây giờ đã ra như thế đó! lắng lòng chiêu niệm dĩ vãng mà buồn, một nỗi buồn ray rứt triên miên!

Cổ Thành, dãy phố buồn thiu, dòng sông Thạch Hãn, đại lộ kinh hoàng… biết bao cái điêu tàn trên mảnh đất quê hương yêu dấu. Những con người hãnh tiến làm sao hiểu thấu nỗi đau này!

Ai cũng có niềm tự hào về quê hương nơi mình sinh ra và lớn lên qua lịch sử, địa lý, nhân văn… Càng nhớ lại càng xót xa trên hoang tàn đổ vỡ, từ đâu và do đâu, câu hỏi đã có sẵn câu trả lời, sau hơn bốn chục năm thì những gì trong tối tăm nay đã được tỏ bày ra ánh sáng.

Như phần ở trên đã nói, tôi chỉ xin gởi ra một lá thư trong ngày vui hội ngộ, trong nỗi mừng gặp gỡ đồng hương, tôi chỉ muốn mượn cái chủ đề này để khơi về những kỷ niệm quê nhà còn ẩn tàng trong nỗi nhớ. Nhưng cũng xin thưa rằng tôi cũng không thể không ghi thêm những oái ăm, những nỗi đau sau ngày thua cuộc. Nếu có ai cũng cảm nhận nỗi buồn nhưng không muốn khơi lại thì đành xin lỗi, và  rằng tôi vì quá mặn nồng với cố xứ nên dòng văn chảy ra từ con tim mình không còn phương kìm hảm.

Lá thư cũng khá dài, chúng ta nên trở lại với ngày vui hội ngô, hòa với niềm vui chung hôm nay, hãy cùng nhau siết chặt bàn tay hát vang lời ca hẹn ngày trở lại.

Chúc mọi người mạnh khỏe, vui tươi, hưởng trọn niềm hoan lạc bây giờ, và gặt hái thành đạt trên bước đường đi tới tương lai..

Thân mến gởi lời chào trân trọng.

 Trần Quốc Phiệt

Gốc gác: An Lưu, Chợ Cạn

(Gởi từ thung lũng Hoa Vàng, đầu tháng Tư, 2017)