Từ gợi ý của thầy Lê Hữu Thăng, vào năm 2010 Hội ái hữu cựu học sinh Nguyễn Hoàng tại Saigon đã tổ chức buổi café định kỳ để các đồng môn có dịp gặp gỡ, giao lưu và thông tin cho nhau biết về mọi việc liên quan đến tập thể, cá nhân trong đại gia đình thầy trò Nguyễn Hoàng.  Rồi từ Saigon, ly café đã tỏa hương thơm đi khắp mọi miền, từ Nam ra Trung, từ Saigon đến Bà Rịa – Vũng Tàu rồi Đà Nẵng, Huế, Quảng Trị, Đông Hà, v.v…

Càfé đầu tháng hay cuối tháng của các Ban liên lạc CHS/NH không chỉ là một thú tiêu khiển, một nhu cầu cân bằng cuộc sống vốn rất khốn khó, cũng là niềm khát khao được gặp gỡ tâm tình với những người cùng ngồi chung dưới một mái trường mà còn là nơi nơi phổ biến mọi tin tức vui buồn của thầy cô và bạn đồng môn, để có điều kiện hỗ trợ, chia sẻ thiết thực, rồi mặc nhiên trở thành những điểm biểu tượng tính thân tình gắn bó, tạo sự liên kết từ trong và ngoài nước. Những buổi café như thế còn là điểm hẹn cho khách từ các miền khác đến hoặc ở hải ngoại về… Nhiều người đã nói đến sự “linh thiêng, mầu nhiệm” của tình cảm Nguyễn Hoàng, tôi thì nghĩ rằng hai chữ Nguyễn Hoàng còn là một mật khẩu, một password để “nhận dạng”, nhìn nhau… bởi sau đó là mở lòng ra – không còn bất cứ ngăn cách nào. Điều này tôi đã trải nghiệm trên những chuyến đi lại ở Mỹ hay Việt Nam.

Từ lâu tôi vẫn ao ước có một lần được ngồi café như thế, để “nếm”, thưởng thức và tận hưởng…; không phải hương vị café mà là những gì chung quanh nó.

Trong chuyến về lần này, tôi phác họa một lộ trình là sẽ xuất phát từ cửa khẩu Lao Bảo đi xuống, ghé nhóm Nguyễn Hoàng Khe Sanh – Hương Hóa (quận hạt đầu tiên của Quảng Trị thành lập Ban liên lạc CHS/NH), nhưng khi về đến thị trấn giữa trưa, nắng nóng kinh khủng, mọi người đều đang nghỉ ngơi nên ngay cả cuộc hẹn sau đó với nhóm bạn Đông Hà ở khu Café Bảo Tàng cũng không thực hiện được. Tôi liên lạc với Văn Thiên Tùng để biết ngày giờ và địa điểm buổi café Nguyễn Hoàng Quảng Trị nhưng lúc đó anh Tùng đang dự Hội nghị Thơ Đường hàng năm ở ngoài Bắc. Song, vẫn còn cái duyên là hôm đó anh Nguyễn Lớn lên Cam Lộ để thành lập Ban Liên Lạc t ại đây và tôi đã gặp anhsau đó Lê thị Dũng gọi điện thoại báo ngày giờ họp mặt café Quảng Trị.

image005

Description: F:\Ngoi cafe (1).jpgThế là chủ nhật đầu tháng 5 năm 2015, tôi ghé Đông Hà đón mấy người bạn rồi trực chỉ thị xã Quảng Trị. Đoạn đường này mới làm, rộng, khá thông thoáng. Chẳng bao lâu xe đến quán Thủy Trúc Viên ở đường Ngô Thời Nhậm đã thấy nhiều người, phần đông là cựu nam sinh, Nguyễn Đình Hạnh dẫn đi một vòng giới thiệu… Ở đây còn đầy đủ mọi thế hệ Nguyễn Hoàng và trên mỗi khuôn mặt phảng phất nét phong sương của nắng gió quê nhà! Tôi chỉ học Đệ Nhị Cấp nên không quen nhiều, hình như lứa nào ngồi theo lứa đó và buổi café lần này chủ yếu bàn chương trình hội ngộ ngày 20-6 sắp tới mà theo ban tổ chức là sẽ cố gắng chu đáo hơn lần trước. Tôi đến ngồi cạnh anh Hoàng Đằng, một trong rất ít dân Nguyễn Hoàng theo “đường Hán Học”, anh còn là cây bút luôn tìm và soi rọi nét văn hóa đặc thù của quê hương Quảng Trị, chúng tôi  rất vui mặc dù mới gặp lần đầu.

image004Đại diện Ban liên lạc đặc biệt giới thiệu hai cựu học sinh ở hai thế hệ đầu và cuối: Chị Chước đến từ Qui Nhơn vào trường năm 1954 và Vương Lệ Diễm đến từ Mỹ vào trường năm 1972. Những người phương xa về được mời phát biểu, ai cũng phấn chấn khi quây quần cùng đồng môn ngay trên mảnh đất quê hương đã được lưu dấu từng bước chân của thời đi học.

Buổi cafe thật rôm rả, mọi người còn được thưởng thức một chương trình văn nghệ và cùng tập hát bản nhạc khai mạc ngày hội ngộ sắp đến. Rời Thủy Trúc Viên, nhóm tôi ghé nhà chị Tú Quỳnh, anh Đỗ Tư Nhơn tặng cuốn sách viết về Thầy Phan Phụng Thạch do một nhóm cựu học sinh thực hiện, tôi đã đọc hết trong mấy đêm ở Đà Nẵng để thưởng thức những bài thơ tuyệt vời của thầy và ghi nhận tình cảm quý đồng nghiệp, học sinh đã dành cho thầy. Sau đó, từng nhóm rủ nhau đi ăn trưa, chúng tôi đến trước cổng trường cũ như là sự tưởng niệm ngậm ngùi với bao u uẩn trong lòng!

Trong những lần trở về trước, cứ bay từ Saigon ra Huế rồi ngược lại, kỳ này khi xuôi Nam, tôi muốn dùng đường bộ với nhiều loại phương tiện để được ghé thăm vài thành phố… Ngày 8 tháng 5, tôi lấy vé tàu đi Đà Nẵng, nhưng sắp đến giờ thì nghe thông báo bị trục trặc kỹ thuật, phải đợi 4 tiếng đồng hồ sau, nên phải chuyển qua xe. Trên 20 năm mới trở lại con đường này, Quốc lộ 1 đang tu sửa để mở rộng nên xe cộ đi lại rất khó khăn. Lần đầu được đi qua đường hầm Hải Vân với những cảm giác lạ, rồi thành phố Đà Nẵng hiện ra trước mắt: Khu vực Nam Ô- Hòa Khánh- Ngã Ba Huế quen thuộc của 40 năm trước nay quá nhiều thay đổi, không nhận ra.

image008Buổi chiều cùng ăn cơm với một số bà con Nguyễn Hoàng Cam Lộ và thầy Hồ Ngọc Thanh. Câu chuyện xoay quanh từ cái thời Tiểu học, điểm lại nhiều khuôn mặt đã ra đi hay sinh sống đâu đó, trong nước hay hải ngoại. Đặc biệt, trí nhớ của thầy Hồ Ngọc Thanh thật là hiếm có, thầy thuộc tên tất cả những học sinh đã dạy ở Cam Lộ, thậm chí còn kể ra từng cá tính, đến nỗi anh Thái Tăng Phương bảo là có những đứa em trong dòng tộc khi nghe thầy nhắc mới biết. Bữa cơm thật ấm cúng, gợi nhiều kỷ niệm của gần 60 năm trước.

image009Ngày kế đó, tôi cùng một nhóm nhỏ CHS/NH đi vòng quanh Đà Nẵng thăm phố cổ Hội An và chùa Linh Ứng (Bãi Bụt) bên Sơn Trà. Chùa là một công trình kiến trúc bề thế, công phu với tôn tượng Đức Quán Thế Âm Bồ Tát uy nghi vao vút trên đỉnh núi, đang phóng tầm mắt nhìn xuống cả vùng dân cư và không gian bao la trước mặt như để lắng nghe, che chở mọi người. Riêng phố cổ Hội An, ngoài thành phố biển và là nơi thu hút du khách nước ngoài với những ngôi nhà cổ mang nhiều dấu ấn của sự pha trộn, giao thoa văn hóa giữa Đông và Tây thật nhiều màu sắc, vẫn hừng hực nóng của buổi trưa hè.

Ngày chủ nhật 10 tháng 6 không phải là buổi café định kỳ nhưng khoảng gần 20 CHS/NH đã có mặt. Tôi được Hoàng Thạch Tú, bạn cùng lớp đón và chở đến quán FaiFo. Ở đây, hầu hết là thế hệ sau, không quen biết, nhưng mọi người đều vồn vã tiếp đón như bạn cũ lâu ngày gặp lại. Đặc biệt là các cựu nữ sinh rất tự nhiên và thân tình, chuyện trò cởi mở, tạo cho người phương xa cảm giác gần gũi. Điều thú vị là khi mãn cuộc, còn lại năm anh em tiếp tục câu chuyện thì đều là dân Ban C – Hoàng Thạch Tú tự khoe chúng tôi là những người khai khẩn Ban C Nguyễn Hoàng (niên khóa 63-66).

image011Anh Hồ Sỹ Bình, ngoài công việc ở chi nhánh nhà xuất bản Hội nhà văn Miền Trung, còn là tác giả của nhiều bài viết sâu sắc đủ mọi thể loại, cuốn Phan Phụng Thạch – Di cảo và Ký Ức do anh biên tập đã cho người đọc có cái nhìn toàn diện và lòng quý mến về Người Thầy, Nhà Thơ mệnh yểu. Còn Nguyễn Khắc Phước, đang là chủ “sân chơi” Văn Nghệ Quảng Trị, nơi tập trung nhiều cây viết tài hoa. Đây là buổi café tập thể tạo ấn tượng và để lại nhiều cảm xúc nhất.

image013Hôm sau, tôi và Tú được anh chị Ngữ – Bích Hường và chị Thu Ba từ quận 3 qua đón lên nhà Quỳnh Thủy ở Liên Chiểu để được chiêu đãi bún riêu mà theo anh Ngữ tiếng tăm đã trở thành một “thương hiệu”. Những trao đổi chung quanh ly café thật thú vị giữa những người đều quan tâm đến vấn đề xã hội và tâm linh. Trên đường về chị Thu Ba lại muốn giới thiệu một món ăn đặc biệt của Quảng Trị – cháo bột tại quán Bà Bòn. Qua ngày thứ ba, thầy Hồ Ngọc Thanh có nhã ý mời một số thầy và vài cựu học sinh lớn tuổi tham dự một buối café khác vì hôm chủ nhật thầy bận đi Quảng Trị. Quý Thầy đã trao đổi nhiều vấn đề trong cuộc sống và những bất cập đang xảy ra.

Ở Đà Nẵng 5 ngày, chưa đủ để đi thăm hết “chiến trường xưa”, nhưng qua những tiếp xúc, đã đón nhận được nhiều tình cảm quý hóa. Trước giờ ra sân bay vẫn còn có một đồng môn đến chia tay. Sinh hoạt Nguyễn Hoàng ở đây đằm thắm, có sự hòa hợp, gắn bó, chắc là nhờ sự góp tay năng nỗ của quý chị cựu nữ sinh trường xưa.

Tôi bay thẳng vào Saigon mà không đi tiếp đến Qui Nhơn, Nha Trang như dự định vì không liên lạc được với bạn bè ở đó. Từ Saigon có một hành trình dài qua Xuân Sơn, Hòa Bình, Bà Tô, Xuyên Mộc, Hàm Tân, những nơi bà con đến tái định cư sau năm 1972. Xế chiều đến Hàm Tân, ghé thăm một số người cùng quê, tất cả đều hoan hỉ đáp lời mời tham dự bữa cơm tối để được dịp tâm sự, có những vị hơn 40 năm mới gặp lại hoặc những em mới gặp lần đầu. Mọi người như được sống lại thời tuổi trẻ khi gợi nhắc những đường đi lối lại, một số tập tục, vài khuôn mặt đặc thù qua mấy câu vè và phong thái người Cam Lộ.

image015Thời cuộc đã đưa đẩy con dân của Làng đi đến mọi ngõ ngách đất nước và hải ngoại, nhưng luôn bái vọng sắt son với tổ tiên cội nguồn, khi ở nơi xa xôi, người Cam Lộ cũng đã lập nên đình làng và nhà thờ họ.

Theo dự tính trước khi rời Hàm Tân sẽ có buổi café với Nguyễn Hoàng tại đây, nhưng anh em bận lo đám tang con thầy Quýt, nên tôi chỉ gặp anh Trương Tuyến và chị  Lữ Thị Thuận.

Anh Tuyến chia sẻ sự gắn bó và nỗ lực của đồng môn bởi ở đây không có điều kiện thuận lợi như ở các tỉnh, thành. Bản thân anh cũng như chị Thuận dù tất bật lo cuộc sống nhưng vẫn dành thời gian cho tập thể. Sự thành công của cuộc họp mặt đầu năm Ất Mùi 2015 vừa rồi với đông đảo thầy cô, cựu học sinh các nơi tìm về chứng tỏ lòng thương mến, cảm thông và là sự cổ vũ, khích lệ lớn để giữ mãi ngọn lửa Nguyễn Hoàng nơi vùng đất xa xôi này.

Trên đường trở lại Saigon, tôi ghé Ngãi Giao định gặp nhóm Nguyễn Hoàng Bà Rịa – Vũng Tàu nhưng anh Bành Phi Lân bận việc nên đành bỏ lỡ cơ hội. Theo dõi những lần hội ngộ, tôi rất cảm phục cách thức tổ chức của Ban Liên Lạc tại đây: năng động, khéo léo mà ấm cúng. Những lời khen, sự cảm kích từ nhiều người ở xa về dự như đã để lại trong lòng họ ấn tượng sâu sắc bởi những nét rất riêng mà không phải ở đâu cũng có.

Trước khi tôi về Việt Nam, thầy Lê Hữu Thăng có dặn là Trạch làm sao sắp xếp để có buổi gặp gỡ. Tôi trình bày việc đó cần chọn ngày giờ thuận tiện nhưng trước hết tôi phải ghé thăm thầy cô trước. Rất vui vì lúc này tôi thấy cô tỉnh táo hơn, khi tôi chào về, cô còn cùng thầy tiễn tôi ra cửa.

Cũng như lần về trước, tôi tìm các bạn cùng lớp nhưng Lê Quang Ngân đã về Bến Tre và đang bệnh. May mà tôi liên lạc được với Lê Cung Bắc, Nguyễn Thị Thanh và chúng tôi hẹn gặp nhau vào ngày thứ năm (21 tháng 5). Thế là vào hôm ấy, tại quán Miền Đồng Thảo bên Phú Nhuận, chúng tôi đã có nhiều thì giờ chuyện trò.image017

Lê Cung Bắc có trí nhớ thật tốt, Bắc còn thuộc rất nhiều thơ Bùi Giáng, kể cả thơ chữ Hán và thơ Pháp. Cả ba đều đồng thuận rằng đến tuổi này còn sống để được gặp nhau là điều quý hiếm, cho nên phải trân quý những phút giây này và hãy sống thật sâu sắc với nó.

image019Thầy Thăng có nhã ý nhân chuyến về của tôi, thầy trò tôi sẽ tổ chức buổi hội ngộ với một số bạn hữu, thế là vào một ngày những người được mời đều có mặt. Ngoài những đồng môn tại Saigon, các bạn  ở Ngãi Giao, Biên Hòa, Bà Rịa – Vũng Tàu cũng về dự. Bạn cùng lớp với tôi có Lê Cung Bắc; dân Cam Lộ có Thái Tăng Hạnh, Thái Tăng Ánh, Bành Phi Lân, Hoàng Thị Mỹ Công và Thái Thị Phi Phi.

Có những người tôi mới gặp lần đầu như các anh Lê Chí Dũng, Nguyễn Đặng Kỳ, Hoàng Ân, Đỗ Việt Hoài, Nguyễn Lịch. Về phía gia đình thầy, ngoài thầy cô còn có chị Như Hoàn nữa. Việt Hoài tặng tôi hai số Hương Quê Nhà anh chăm sóc, chị Như Hoàn cho một số sách Phật giáo và Mỹ Công tặng tập thơ của Kung Tần.

Từ sớm, các chị trong nhóm Bồ Chao của NH/Saigon đã có mặt ở nhà thầy để lo chuyện ẩm thực và rồi từ bàn tay khéo léo của các chị, những món ăn ngon mang hương vị quê nhà đã được bày biện đầy bàn. Riêng Ngô Ngọc Hồng thì ở đâu cũng thực hiện chức năng của “phó nhòm” một cách xuất sắc. Thật là cảm kích trước tình nghĩa đồng môn gắn bó. Suốt buổi hội ngộ, thầy cùng mọi người tạo được không khí chan hòa vui tươi, đặc biệt là sự có mặt của cô Diệp Kim Liên – phu nhân của thầy từ đầu đến cuối.

image001Anh Lê Cung Bắc chia sẻ sự trân quý với tình nghĩa Nguyễn Hoàng. Anh nói cho dù anh bận rộn cách mấy, ở đâu có Nguyễn Hoàng Quảng Trị gọi là anh đến ngay. Buổi hội ngộ rộn ràng hơn với tay đàn của nhạc sĩ Võ Công Diên (NH71-75) và những giọng hát điêu luyện Thu Vàng, Quang Tuyết, Lê Chí Dũng, Vĩnh Phước, v.v… Xin cám ơn thầy và quý anh chị đã ưu ái cho tôi những khoảnh khắc thật xúc động như được trở về trong vòng tay gia đình.image003

Theo dự trù thì ngày 26/5, nhóm lớp chúng tôi 4 người sẽ đi Vũng Tàu thăm Lê Đình Lộng Chương nhưng phút cuối Nguyễn Thị Thanh và Võ Mậu Thiên bận. Tôi hỏi ý kiến Lê Cung Bắc, anh nói “Chỉ hai đứa cũng đi, tôi đã sắp xếp thời gian rồi”. Đoạn đường Saigon – Vũng Tàu nay đã có thêm đường cao tốc nên đã rút ngắn thời gian đi đường. Khi ngang qua khu Bà Rịa, Lê Cung Bắc nói nơi đây ngày xưa anh dã từng đứng bán nông sản và gia cầm. Rồi thành phố biển hiện ra, lòng tôi hồi hộp và náo nức làm sao! Ôi tình bạn đã trải qua nửa thế kỷ nay mới có dịp gặp gỡ, chúng tôi xúc động ôm choàng lấy nhau với bao tình cảm đan xen. Lộng Chương tóc bạc gần hết, có dáng nét của một “tiên phong đạo cốt” nhưng vẫn đôi mắt sáng và nụ cười hiền hòa ngày nào. Chúng tôi kéo nhau ra quán ven biển, trong bao la giữa biển trời với sự hưng phấn của lòng người, hình như ai cũng đang tận hưởng bao điều thú vị.

image022Câu chuyện giữa những đứa cùng thời đi học, trên căn bản “chữ nghĩa” và những trải nghiệm cuộc sống thật hào hứng. Lê Cung Bắc kể lại những buổi tranh luận với Lộng Chương về trường phái văn học cổ điển và cấp tiến, tôi thì nhắc lại hồi đó anh gọi lửng tên Chương là Lê Đình Lộng!

Chúng tôi muốn níu thời gian để bày tỏ hết nỗi lòng, nhưng “Tửu phùng tri kỷ thiên bôi thiểu. Thoại bất đồng tâm bán cú đa”, đành kéo nhau trở lại căn gác của Lộng Chương. Anh an nhiên với chốn này như một khung trời riêng, không internet, hàng ngày hòa lòng với sách Phật và cảnh quan thiên nhiên. Lộng Chương chép tặng hai đứa tôi bài thơ “Lên Gác” chưa ráo mực:

Nhà chật mình lên cái gác conimage023

Để nghe gió lộng thấy trăng tròn

Treo vài chậu lá chờ hoa ý

Ghép mấy chồi lan gởi mảnh hồn

Sương sớm thơm trà mờ kính lão

Đá chiều say nắng ngủ sườn non

Nhiều đêm tỉnh giấc ngồi hiên vắng

Tâm sự sách đèn mãi sắt son

Trên đường về, Lê Cung Bắc bảo ở đời chỉ cần có một tấm lòng và sự quyết tâm thì mọi chuyện đều đạt kết quả như ý muốn, nhất là nó được thể hiện trong quan hệ thâm sâu tình nghĩa. Chúng tôi thật sự toại nguyện đã có với nhau một ngày trọn vẹn.

Trước lúc đi Vũng Tàu, anh Phan Thạch Giang đại diện nhóm Nguyễn Hoàng ở Biên Hòa cho biết tin anh Đỗ Việt Hoài – chủ biên Hương Quê Nhà sẽ giao trách nhiệm phụ trách tờ nội san này lại cho người khác. Trước đây, anh Giang đã có bức tranh – món quà ý nghĩa tặng anh chị Phái Mai khi 2 người giao Hương Quê Nhà lại cho Hoài, nay thay vì có món quà như trước đây, anh Giang và Liên Hưng sẽ mời Việt Hoài “ngồi café” ở Làng bưởi Tân Triều và tôi được vinh dự tháp tùng.

Thế rồi vào một ngày tháng 5 đẹp trời, mỗi người một nơi tập trung về nhà Liên Hưng rồi kéo nhau trực chỉ làng bưởi Tân Triều – một địa chỉ gặp gỡ thật lý tưởng. Trong buổi café bỏ túi này còn có một chàng rể là Mỹ – phu quân của cô út Vĩnh Phước. Chín anh em quây quần trong căn chòi lá bên cạnh nhánh sông Đồng Nai. Anh Giang bày tỏ lòng quý mến với Đỗ Việt Hoài trong nỗ lực cải tiến Hương Quê Nhà trong mấy năm qua. Hoài cũng tâm sự khi nhận việc, anh lo lắng không biết dựa vào đâu để đứng vững, may nhờ có những đồng môn như anh Giang và Liên Hưng động viên cùng với nhiệt tình cộng tác bài vở. Bên cạnh đó còn có sự trợ giúp đắc lực của Hoàng Ân, Quang Tuyết, Đoàn Triệu, v.v… trong việc kết nối và phân phối Hương Quê Nhà nên đã có được kết quả khiêm tốn này.

Tôi nghĩ là không khiêm tốn đâu, qua ba số báo mọi người đều thấy trên hình thức có sự bố trí cân đối, chọn lựa hình ảnh để thuyết minh hoặc phụ bản có nghiên cứu làm cho tờ báo trang trọng và sinh động, bài vở được chọn lọc và nhiều người cộng tác. Anh Giang hình như có ẩn chứa nỗi niềm nào đó nên trong giao tiếp hàng ngày đôi khi rất khép kín, nhưng hôm nay anh tâm sự thật nhiều, lồng giữa những chia sẻ là lời các bài thơ tâm huyết của anh. Anh trải lòng ra với quê hương, thầy bạn cũ, trường xưa cùng sự gắn bó gia đình. Anh đề nghị mọi người có mặt nói lên ý nghĩ của mình và ai cũng trải lòng trong tình thân ái. Đặc biệt Hoàng Ân thật độc đáo khi chỉ cần vài câu ngắn gọn đã có nhận xét sâu sắc chính xác về từng người một.

image025Khi được yêu cầu nêu ý kiến với những cây bút Nguyễn Hoàng, tôi đã nói bằng suy nghĩ của mình rằng họ không là nhà văn, nhà thơ, nhưng khi ngồi xuống viết, những gì được dàn trải ra rất thực; đó là những vui buồn mà họ đã sống và cảm nhận. Dù mỗi người có một cách viết riêng: sôi nổi hay bình thản; đằm thắm hay rộn ràng nhưng chung quy cũng là những tình cảm ưu ái họ dành cho quê hương, cho trường xưa thầy bạn cũ và khi gom lại đã tạo nên một sắc thái sống động khiến người đọc có cảm giác sảng khoái hay như họ đã nói giúp lòng mình vậy. Về vấn đề này, có lần tôi đã ví von mỗi người như cái nhấp nháy, lập lòe của từng con đom đóm. Nếu để riêng lẻ thì sẽ là những mảng sáng, tối khác nhau nhưng lúc tụ họp lại sẽ tạo nên một vùng ánh sáng huyền ảo. Ai cũng vui, cám ơn anh Giang và Liên Hưng đã có hảo ý về buổi gặp gỡ. Câu chuyện cứ xoay quanh chiếc bàn lục giác, chúng tôi mãi mê bày tỏ cảm xúc, thỉnh thoảng lại xen vào những mẫu chuyện tiếu lâm khiến ai nấy cười ngất ngư và rồi cùng lắng xuống với lời thơ, tiếng hát gợi nhớ một thời của mấy anh em khiến chiều xuống lúc nào không hay.

Trước đây cứ mỗi chủ nhật cuối tháng tôi thường nôn nóng theo dõi buổi café của Nguyễn Hoàng Saigon qua trang mail, nhưng rồi ngày cuối tháng 5/2015 này thì tôi đã có mặt. Lê Cung Bắc dặn tôi ghé nhà anh để cùng đi, đến quán Thủy Trúc trong công viên Lê Thị Riêng đã thấy nhiều người ngồi kín dãy bàn bên ngoài, nhìn ai cũng thấy quen quen vì đã từng xuất hiện trên phóng sự hàng tháng.

Trưởng ban liên lạc mời mọi người vào trong để bắt đầu buổi café thường kỳ, những người đến lần đầu và ở nước ngoài về được giới thiệu và tặng hoa… Nội dung chủ yếu là thảo luận những vấn đề chung quanh cuộc  hội ngộ 20 tháng 6 tại quê nhà sắp tới và ghi danh sách tham dự tập thể. Đến chương trình văn nghệ là hào hứng và rộn ràng nhất, ngoài những tiếng hát quen thuộc, mọi người được nghe anh Tùng “Lương Giang” ở Pháp về, đặc biệt Lê Cung Bắc trình bày bản Một Cõi Đi Về đã để lại ấn tượng qua giọng hát truyền cảm kết hợp với lối diễn xuất độc đáo của anh. Tôi hơi bất ngờ khi Lê Bá Tâm lên hát tặng tôi bản Niệm Khúc Cuối. Tôi tìm gặp chị Mỹ Liên để hỏi thăm sức khỏe Lê Quang Ngân, được biết căn bệnh bao tử đã làm anh suy sụp vì không thể ăn được.

image027Tàn cuộc, tôi ra về mà lòng phơi phới như được nạp thêm năng lượng bình an, cũng có cảm nghĩ như vừa tan lớp học và… hình như chưa “đã thèm” nên sau đó lại có buổi café nữa với Nguyễn Văn Trị, Nguyễn Đặng Mừng và Lê Bá Tâm ở quán Khoảng Lặng ở Gò Vấp: Đây là những người góp nhiều công sức cho Nguyễn Hoàng Sài Gòn, đặc biệt khi anh Trị làm trưởng ban liên lạc, với sức trẻ, nhiều sáng tạo, năng động, đầy tính hòa đồng… đã tạo cho sinh hoạt ở đây sức sống mới. Nhìn quang cảnh buổi sinh nhật 60 của anh hôm tháng Tám vừa rồi, với tình cảm quý thầy cô và đồng môn dành cho anh cũng đủ thấy được sự cống hiến của anh cho tập thể như thế nào. Riêng Lê Bá Tâm, mặc dầu ở Sài Gòn nhưng cũng góp phần chăm sóc các cháu khuyết tật tận quê nhà Quảng Trị.

Chỉ còn mấy hôm là trở lại Mỹ, có vài cuộc hẹn với anh chị Mai Phái và Mừng mà đành phải cáo lỗi vì còn để dành thời gian cho mấy đứa cháu và sắp xếp hành lý cho chuyến về. Thế nhưng Lê Cung Bắc thông báo mời các bạn cùng lớp ở Saigon đến nhà ở cư xá Bắc Hải để dự bữa cơm thân mật và việc này thì không thể lấy lý do gì từ chối được. Rất vui khi gặp Hoàng Hữu Ly, cũng đã 51 năm, vóc dáng và nụ cười không thay đổi lắm. Trong lúc đợi Nguyễn thị Thanh đến, Ly kể về quãng thời gian sau khi rời trường với công việc và xu hướng tự chọn, những điều trước đây chỉ nghe loáng thoáng bây giờ tôi mới rõ. Chị Lê Cung Bắc ra chào và xin kiếu để chúng tôi được tự nhiên, đồng thời giới thiệu những món ăn Quảng Trị đãi khách hôm nay – mặc dầu chị là người Bắc.

Bốn đứa bạn học ngày nào ngồi quanh chiếc bàn nhỏ trong căn phòng xinh xắn được trang trí nhiều bức tranh và thư pháp đậm nét truyền thống dân tộc và Phật giáo -thể hiện nhân sinh quan của chủ nhà – nơi mà theo Lê Cung Bắc, anh chỉ tiếp khách đặc biệt. Anh chia sẻ nỗi khổ cực sau 1975 khi ở tù ra và cơ duyên đưa đẩy dẫn đến công việc diễn viên và đạo diễn hôm nay mà không qua một trường lớp nào cả. Rồi anh kể lại lời ông thầy bói cuối thập niên 60: “Anh đỗ đại khoa nhưng sống nhờ tài vặt!”. Câu nói ấy không ngờ đã vận vào tương lai của Lê Cung Bắc, anh hành nghề độc lập, không bị ràng buộc theo một cơ chế nào để được tự do sáng tạo, dùng nghệ thuật xiển dương giá trị văn hóa. Nguyễn Thị Thanh cũng dẫn lời ông thầy bói về công việc được tiếp xúc nhiều người, ứng nghiệm với nghề nghiệp hiện nay. Hoàng Hữu Ly trình bày dự án Công viên Văn hóa Lịch sử, tàu du lịch ven biển… Tôi gọi cho Lộng Chương, Hoàng Thạch Tú, Đỗ Thị Cương, ai cũng thích thú và tiếc là không có mặt. Lê Cung Bắc nói với tôi: Bây giờ đã nghỉ hưu, sắp xếp thời gian để về Việt Nam dày hơn, tụi mình đều già rồi, sống, được gặp nhau lúc nào hay lúc đó, đời vô thường mà…

image029Quả thật như vậy, hôm đó là ngày 5 tháng 6 năm 2015, đúng 43 ngày sau – 18 tháng 7 anh Hoàng Hữu Ly đột ngột qua đời. Tôi gọi cho Bắc để biết cụ thể, mấy ngày ở nhà quàn anh đều có mặt. Chị Thanh đến khóc tức tưởi, mới hôm nào Ly chỉ cho chị loại thuốc về căn bệnh chị đang mắc phải. Tôi nhắc lại bữa cơm thân mật và trân quý sáng kiến của anh cho cuộc gặp “lịch sử”. Anh nói tất cả đều do duyên và cũng nhờ có chuyến về thăm quê của tôi. Hoàng Thạch Tú cho biết đã chuyển tấm hình 4 đứa chúng tôi cho gia đình, có thể đó là tấm hình cuối cùng của Ly. Sau tang lễ mấy hôm, đọc “Lời Tiễn Biệt” của anh Võ Văn Cẩm, tôi mới biết thêm tâm nguyện đem tài năng trí tuệ giúp đời, giúp người và luôn quan hoài đến quê hương Quảng Trị của Ly.

Bầy chim “ra ràng” mỗi con có “đường bay” khác nhau, nói như Trần Quốc Phiệt: “Hoài bão cho một ngày mai ai cũng giữ kín, nhưng khi kiếm đã vào tay, tuyệt chiêu mới hé lộ”. Mỗi người có một sự lựa chọn riêng cho mình nên chúng tôi không thể phê phán, khi đến với nhau thì chỉ nghĩ tới cái thời “cùng mặc đồng phục”. Lê Cung Bắc đi chơi với tôi đến phút cuối. Chiều 8 tháng 6 lên đường về Mỹ, sáng sớm anh mời điểm tâm ở quán Hưng Phát dưới quận 3, ngậm ngùi nói lời chia tay. Trước sau, chúng tôi gặp nhau sáu lần, lúc kể với bạn bè, không ai tin.

Mong cầu chung của người đời là có cuộc sống bình an, hạnh phúc, ngoài những thứ căn bản phải có như những yếu tố tối thượng, những phương tiện cần thiết để tồn tại, ta còn có những quan hệ như là một thứ hương hoa trang điểm. Tôi nhớ trong câu chuyện giữa vị thầy và nhóm học sinh chung quanh cái bình không – những quả banh golf – viên bi – cát và ly café. Sau khi bỏ thứ tự 3 thứ kia, tượng trưng cho những thiết yếu của cuộc đời, ông thầy đổ thêm ly café… Học trò thắc mắc, được trả lời: “Ngay cả khi cuộc sống của các em đã hoàn toàn đầy đủ, cũng còn chỗ cho tách café nhâm nhi cùng một người bạn”. Quả như thế, vắng nó thiếu đi hương vị cuộc đời.

Chuyến đi 50 ngày vừa rồi đã thể hiện được những điều như thế và lần này dành cho ly café nhiều hơn. Dù đối tượng và nơi chốn khác nhau, tôi và bạn vẫn cùng ngồi để lắng nghe và cảm nhận. Cám ơn những người tôi đã gặp, sự có mặt của các bạn là món quà đắt giá nhất tôi nhận được và cũng nghiệm ra rằng, muốn đạt được điều ấy, mình phải bước đi và đến tận nơi, dù xa xôi cách mấy, đó là cách để chế tác niềm vui, hạnh phúc như nhà thơ Mai Thảo đã dặn dò:

Chế lấy mây và gây lấy nắng

Chế lấy, đừng vay mượn đất trời

Để khi nhật nguyệt đều xa vắng

Đầu thềm vẫn có ánh trăng rơi

Lê Văn Trạch

(NH 63-66)

858 total views, 1 views today